(Englische-Übersetzung weiter unten im Text)
Kosova ka qenë ndër vendet më të izoluara në Evropë sa i përket lirisë së lëvizjes. Pasaporta kosovare shërbente si dokument udhëtimi pothuajse vetëm për në shtetet fqinje dhe ndonjë vend tjetër më larg. Por që nga janari 2024, qytetarët e Kosovës janë më në fund të lirë të udhëtojnë në vendet e Bashkimit Evropian, në përputhje me rregulloren e BE-së për liberalizimin e vizave.
Kjo liri e re është pritur me entuziazëm nga qytetarët, të cilët kanë nisur të udhëtojnë lirshëm në kontinentin të cilit i përkasin gjeografikisht, kulturalisht dhe strategjikisht etj.
Edhe unë i jam gëzuar thellësisht këtij zhvillimi, sidomos për shkak të përvojave të hidhura që kam pasur më herët me aplikimet për viza. Kam humbur shumë kohë, energji dhe para duke pritur në oborret e ambasadave, vetëm për të marrë një vizë njëjavore që më mundësonte të udhëtoja dhe të merrja pjesë në trajnime ndërkombëtare ku isha ftuar. Në të gjitha rastet, ftesat dhe garancia e organizatorëve kanë qenë faktori kryesor që më është lëshuar viza. Jam pesimit të besojë se do tbesojë se do të mund të udhëtoja si turist, e jo si një aktivist rinor.
Si i ri nga Kosova,shpesh jam ndjerë më pak i vlefshëm apo më pak i aftë sesa bashkëmoshatarët e mi nga vende të tjera evropiane. Qasja ndaj izolimit të kosovarëve ka qenë diskriminuese dhe ksenofobike.
Megjithatë, pavarësisht liberalizimit të vizave, jo çdo shtet evropian e ka mirëpritur këtë ndryshim. Ka raste kur qytetarët kosovarë janë refuzuar në hyrje, me arsyetimin se vendi i tyre nuk e njeh shtetësinë e Kosovës. Më parë, një vizë Schengen ishte e mjaftueshme për të hyrë edhe në këto shtete mosnjohëse, duke tejkaluar barrierat politike përmes dokumentacionit evropian, respektivisht një vize Schengen.
Për shembull, unë kam udhëtuar në Sllovaki për të ndjekur një trajnim të organizuar nga një organizatë studentore evropiane. Edhe pse ky shtet nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, nuk kam pasur asnjë problem me institucionet atje, për të hyrë dhe për të qëndruar në shtetin sllovak.
Por, përvoja me Gjeorgjinë është krejtësisht ndryshe. Ky vend, ndonëse evropian dhe partner i BE-së, nuk lejon fare hyrjen e qytetarëve me pasaportë të Kosovës. Ka përjashtime, në raste kur disa qytetarë kanë pasur “fatin”. Por, në shumë raste të tjera, atyre iu është refuzuar hyrja në shtetin gjeorgjian. Duket qartë se nuk është fjala vetëm për mosnjohje politike të Kosovës nga qeveria gjeorgjiane, por për një refuzim të plotë e ideologjik, që lë shumë për të dëshiruar kur flasim për vlera evropiane dhe reciprocitet udhëtimi.
Kur një pasaportë nuk mjafton: Historia e “dëbimit” të aktivistes kosovare nga Gjeorgjia
Para disa viteve, unë dhe mikja ime Dhurata Sefa ishim anëtarë të një organizate rinore që kishte planifikuar konferencën vjetore në Tbilisi, Gjeorgji. Megjithëse ishim të ftuar zyrtarisht, ne nuk mundëm të udhëtonim: pasaportat tona të Kosovës nuk pranoheshin dhe e vetmja mënyrë për të hyrë në Gjeorgji ishte përmes vizës Schengen apo amerikane – të cilat nuk i kishim. Nuk na lejohej as aplikimi për vizë.
Kjo histori u përsërit, me përmasa edhe më dramatike, në vitin 2025, me rastin e një studenteje të shkencave politike dhe aktiviste (28 vjeçe). Studentja në fjalë është politologe e diplomuar në Amerikë. Kurse, momentalishts po përfundon studimet master në Itali në drejtimin Zhvillim Ndërkombëtar dhe Politika Evropiane.
Për shkak të rastit të saj, ndjeshmërisë dhe diskutimit me Ministrinë e Punëve të Jashtme të shtetit gjeorgjian, identiteti i saj do të mbetet anonim dhe do t’i referohemi si “studentja” më poshtë. Por, ajo është person i njohur për ne.
Në mars të këtij viti, studentja ishte ftuar të marrë pjesë në një konferencë në Gjeorgji. Duke qenë se ajo kishte të dy vizat – amerikane dhe Schengen – siç kërkohet në rregulloren e hyrjes në Gjeorgji (e publikuar në faqen zyrtare të Ministrisë së Jashtme https://www.geoconsul.gov.ge/en/entering-georgia ), ajo mori vendimin për të udhëtuar.
Paraprakisht, ajo kishte kontaktuar Ambasadën e Gjeorgjisë në Itali, por nuk mori përgjigje konkrete sepse këta të fundit larguan kompetencat nga vetja. Po ashtu, sipas saj komunikimi me institucionet në Tbilisi ishte i pamundur, pasi faqet zytare kishin më shumë se dy muaj pa funksionuar. Pavarësisht pasigurisë, ajo mori rrugën: Roma–Stamboll–Tbilisi.
Me vete kishte gjithçka: pasaportën, vizën amerikane aktive deri në vitin 2028, vizën studimore Schengen, si dhe ftesën zyrtare të organizatorëve në anglisht dhe gjeorgjisht.
Stafi në aeroportin e Stambollit e siguroi se nuk kishte pengesë për hyrje në Gjeorgji. Por në Tbilisi e priti një realitet krejtësisht tjetër.
Në kontrollin e pasaportave, studentja u ndalua dhe u nda nga grupi me të cilin udhëtonte. Oficerët kufitarë i thanë shkurt: “Ne nuk e njohim shtetin tënd”, duke refuzuar madje ta përmendin emrin “Kosovë”. Me anglishte të cunguar, asaj iu ndalua hyrja në vend dhe iu komunikua se nuk mund të dilte as nga aeroporti.
Pas këtij refuzimi, ajo ishte INAD – inadmissble passenger- term ky me të cilin i referohet qytetarëve që iu është refuzuar hyrja në ndonjë shtet. Pra, edhe pse teknikisht nuk është dëbim, por është refuzim, prape shumë raste përjetohet sikur dëbime për shkak të trajtimit të dobët dhe motivacionit politik prapa saj.
E vetme dhe nën ankth, ajo u shoqërua drejt një dhome pritjeje ku rrinin qytetarët INAD apo atyre që nuk iu lejua hyrja në Gjeorgji. Në atë dhomë ndodheshin edhe 23 persona të tjerë, kryesisht nga vende të Lindjes së Mesme, si Iraku, Irani, Siria etj. Infrastruktura ishte minimale: një korridor i gjatë, një dhomë e vogël ndenjeje dhe dy dhoma gjumi që zakonisht ndaheshin sipas gjinisë – një për burra dhe një për gra. Megjithatë, për shkak të pamundësisë për të balancuar përbërjen gjinore të të dëbuarve, ndarja nuk respektohej gjithmonë dhe shpesh dhomat përziheshin.
Në këtë hapësirë, shumë prej të ndaluarve prisnin me ditë të tëra, derisa të sigurohej një fluturim kthimi për në vendet e tyre të origjinës.
Ajo na tregoi se kishte pritur aty për rreth katër orë, derisa mbërriti avioni i parë për në Stamboll. Gjatë asaj kohe, ajo ishte pa telefon dhe pa pasaportë, të cilat i ishin marrë nga autoritetet. Nuk kishte asnjë mënyrë për të kontaktuar familjen apo ekipin organizativ të konferencës për t’i njoftuar mbi gjendjen dhe përvojën që po kalonte. Ato orë i kaloi duke biseduar me të tjerët që, ashtu si ajo, po prisnin të dëboheshin nga Gjeorgjia.
Kur më në fund erdhi avioni i parë për në Stamboll, ajo u shoqërua me polici gjeorgjiane drejt aeroplanit, pa kaluar nëpër check-in apo procedurat standarde të udhëtimit – një trajtim i rezervuar për personat që klasifikohen si “të rrezikshëm” dhe “të dëbuar”.
Një rregullore e paverifikuar nga ana ime, për të cilën studentja kishte dëgjuar në vendngjarje, thotë se të dëbuarit zakonisht ulen në fund të aeroplanit. Studentja ishte e para që u fut në avion dhe e fundit që u lejua të largohej. Pasaportën, policia ia kishte dorëzuar stjuardesës, dhe studentes nuk iu lejua as ta shihte atë.
E njëjta skenë u përsërit edhe kur ajo ateroi në Stamboll, për të marrë më pas fluturimin drejt Romës. Ajo u përcoll nga stjuardesat dhe sigurimi i aeroportit direkt nga avioni në një dhomë brenda terminalit, ku priti për disa orë. Më pas, nën të njëjtat masa sigurie, u shoqërua sërish deri te avioni i radhës, ai për në Itali.
Gjithçka i ngjante një eskortimi të ndonjë të dënuari të rrezikshëm – me kontroll të plotë, pa çasje në dokumente identifikimi dhe pa të drejtë të lëvizte lirshëm – e jo një qytetareje me të gjitha dokumentet e rregullta për të udhëtuar. Pra, teknikisht ishte refuzim i hyrjes, por ishte përvojë shumë më e ndërlikuar.
Studentja tregon se pavarësisht situatës, stafi i fluturimit ishte shumë korrekt dhe i sjellshëm me të. Megjithatë, edhe gjatë fluturimit Stamboll–Romë, ajo u ul në fund të avionit, në vendin e rezervuar për “të dëbuarit” – njerëzit që trajtohen si “më pak të rëndësishëm”, që kanë “shkelur rregullat”, apo që konsiderohen “rrezik potencial”.
Pas mbërritjes në Romë, ajo u intervistua nga policia italiane, të cilët, sipas saj, mbetën të habitur nga rasti dhe mënyra sesi ishte trajtuar.
Kur ndau këtë përvojë me mua, studentes i lexohej një ndjenjë e fortë zhgënjimi, por edhe një dozë e re e vendosmërisë. Ajo u shpreh me shumë emocione se do të angazhohet edhe më shumë për ta bërë Kosovën pjesë të Bashkimit Evropian – për të mos qenë më asnjëherë në listat e “të padëshiruarve”, por aty ku qytetarët e saj e meritojnë të jenë.
Një rast personal, por kryesisht një problem ndërkombëtar
Ky nuk është vetëm një tregim i një udhëtimi të dështuar. Ky është një reflektim i qartë i diskriminimit dhe padrejtësive me të cilat përballen qytetarët e Kosovës në arenën ndërkombëtare – jo për shkak të shkeljes së ndonjë rregulli, por për shkak të pasaportës që mbajnë në xhep.
Është një alarm që tregon se ende ekzistojnë pengesa politike, ideologjike dhe burokratike që e bëjnë të vështirë lirinë e plotë të lëvizjes për kosovarët, pavarësisht përpjekjeve për integrim dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
–
Kosovo has long been one of the most isolated countries in Europe in terms of freedom of movement. The Kosovar passport served almost exclusively as a travel document to the neighbouring countries and a few others farther away. However, since January 2024, Kosovo’s citizens are finally free to travel to the countries of the European Union, in accordance with the EU regulation on visa liberalisation.
This new freedom has been met with enthusiasm by citizens, who have started travelling freely across the continent to which they belong geographically, culturally, and strategically.
I, too, was moved by this development, especially because of the bitter experiences I’ve had with visa applications in the past. I lost a great deal of time, energy, and money waiting in embassy queues just to receive a one-week visa that allowed me to travel and attend international trainings I had been invited to. In all cases, the invitations and guarantees from the organisers were the key factors in being granted a visa. I never dared to believe I could travel simply as a tourist, rather than as a youth activist. As a young person from Kosovo, I often felt less valuable or less capable than my peers from other European countries. The treatment of Kosovars’ isolation has been discriminatory and xenophobic.
Nevertheless, despite visa liberalisation, not every European country has welcomed this change.
There have been cases where Kosovar citizens were refused entry, with the explanation that their country is not recognised. Previously, a Schengen visa was enough to enter these non-recognising states, bypassing political barriers through European documentation.
For example, I travelled to Slovakia to attend a training organised by a European student organisation. Although this country does not recognise Kosovo’s independence, I had no issues with the institutions there regarding entry and stay.
The experience with Georgia is entirely different. This country, although European and an EU partner, does not allow entry to citizens with a Kosovar passport. There have been exceptions in cases where some citizens were “lucky”. But in many other cases, entry to Georgia has been denied. It is evident that this goes beyond mere political non-recognition by the Georgian government – this is a complete and ideological refusal, which leaves much to be desired when discussing European values and travel reciprocity.
When a Passport Isn’t Enough: The Deportation of a Kosovan Student from Georgia
A few years ago, my friend Dhurata Sefa and I were members of a youth organisation that planned its annual conference in Tbilisi, Georgia. Although we were officially invited, we couldn’t travel: our Kosovar passports were not accepted, and the only way to enter Georgia was with a Schengen or U.S. visa – which we didn’t have. We weren’t even allowed to apply for a visa.
This story repeated itself, with even more dramatic dimensions, in 2025, involving a 28-year-old political science student and activist. The student in question holds a degree in political science from the United States and is currently completing her master’s studies in Italy, specialising in international development and European politics.
Due to the sensitivity of her case and ongoing discussions with the Ministry of Foreign Affairs of Georgia, her identity will remain anonymous, and we will refer to her as “the student” throughout the text. However, she is someone known to us personally.
In March of this year, the student was invited to a regional meeting of the organisation in Tbilisi for representatives from Europe and North America. Since she held both visas – a valid U.S. and a Schengen visa – as required by Georgia’s entry policy (published on the official website of the Ministry of Foreign Affairs www.geoconsul.gov.ge/en/entering-georgia), she decided to travel.
Beforehand, the student had contacted the Georgian Embassy in Italy but received no concrete reply, as they deflected responsibility. According to her, communication with institutions in Tbilisi was impossible because the official websites hadn’t worked for over two months.
Despite the uncertainty, she set off: Rome–Istanbul–Tbilisi. She carried everything with her: a passport, a valid U.S. visa (until 2028), a student Schengen visa, and the official invitation from the organisers in both English and Georgian.
At the Istanbul airport, staff assured her that there were no obstacles to entering Georgia. But the reality in Tbilisi was entirely different. At passport control, the student was stopped and separated from the group she was travelling with. Border officers told her bluntly, “We don’t recognise your country,” and even refused to say the word “Kosovo”. In broken English, she was denied entry and informed that she couldn’t even leave the airport.
After this refusal, she was classified as an INAD – inadmissible passenger – a term used to refer to individuals who have been denied entry into a country. So, even though technically it is not a deportation but a refusal of entry, in many cases it is experienced as a deportation due to the poor treatment and the political motivations behind it.
Alone and anxious, she was escorted to a waiting room for people who had been deported or denied entry into Georgia. That room held 23 other people, mainly from Middle Eastern countries like Iraq, Iran, Syria, etc. The infrastructure was minimal: a long corridor, a small lounge, and two sleeping rooms usually divided by gender – one for men and one for women. However, due to the inability to balance the gender makeup of the deportees, the rooms are often mixed. In this space, many of the detainees waited for days until a return flight to their country of origin could be arranged.
The student told us she waited there for about four hours, until the first flight back to Istanbul. During that time, she had no phone or passport – both were confiscated by authorities. She had no way to contact her family or the conference organisers to inform them of her situation. She spent those hours talking with others who, like her, were waiting to be deported from Georgia.
When the flight to Istanbul finally arrived, she was escorted by Georgian police directly onto the plane, without going through check-in or standard travel procedures – a treatment reserved for people classified as “dangerous” or “deportable”.
An unverified regulation, which she heard while there, stated that deportees usually sit at the back of the plane. She was the first to board and the last to be allowed to leave. Her passport was handed to the flight attendant, and she wasn’t allowed to see it.
The same scene repeated when she landed in Istanbul and had to take a connecting flight to Rome. She was escorted by flight attendants and airport security from the plane to a room inside the terminal, where she waited for several hours. Then, under the same security measures, she was escorted again to the next plane – this time to Italy.
Everything resembled the escort of a dangerous criminal – complete control, no access to identification documents, and no right to move freely – not the treatment of a citizen with all the proper documents for travel.
The student says that despite the situation, the flight staff was very professional and kind to her.
However, even on the Istanbul–Rome flight, she was seated at the back of the plane, in the section reserved for “deportees” – people treated as “less important”, who have “broken the rules”, or who are seen as “a potential threat”.
After arriving in Rome, she was interviewed by the Italian police, who, according to her, were shocked by the case and the way she had been treated.
When the student shared this experience with me, you could clearly see her sense of deep disappointment but also a new level of determination. With great emotion, she expressed that she is even more committed now to helping Kosovo become a part of the European Union—so that its citizens are never again placed on the list of the “unwanted” but instead where they belong.
A personal story, but mostly an international problem
This is not just a story of a failed trip. It is a clear reflection of the discrimination and injustices faced by Kosovar citizens on the international stage—not because they’ve broken any rules, but simply because of the passport they carry in their pocket.
It’s an alarm bell that shows that political, ideological, and bureaucratic barriers still exist—making full freedom of movement difficult for Kosovars, despite efforts toward integration and international cooperation.
12. Juli 2025
